Algemeen Bestuur                                                 2 juni 2020


Aan de besturen van de regionale verenigingen KNZV                        

Aan de leden van de Verenigingsraad (VR)

Zingen Zonder zorgen?

Landelijk zien we dat, ondanks dat er afgelopen jaren nieuwe korenbonden zijn bijgekomen, de daling van het aantal bij Koor Netwerk Nederland aangesloten zangers verder doorzet. Over een tijdsperiode van 5 jaar verliezen de korenbonden samen gemiddeld bijna 2.800 zangers per jaar.

Ook het KNZV heeft te maken met teruglopende aantallen en (op meerdere plaatsen) moeite om zowel kwantitatief als kwalitatief bestuurskracht overeind te houden. De grote vraag is of en zo ja het KNZV het tij van ledenverlies nog kan keren en de verenigingen met hun koren binnenboord kan houden.

Graag willen de leden van het AB met u in gesprek over dit onderwerp Het uitgangspunt daarbij is dat de huidige organisatiestructuur staat en niet verandert, en dat de meerwaarde van de mannenkoorzang breed beleefd wordt. Tegelijkertijd realiseren we ons dat we in een snel veranderende wereld leven en aanpassen, ook in de mannenkoorzang, onvermijdelijk zal blijken.

Het Algemeen Bestuur is van mening dat:

  1. De mannenkoorzang de moeite waard is en inzet en acties verdient om het tij van krimp te keren en de toekomst te borgen,
  2. Die toekomst actie nodig heeft, dus zullen we stappen moeten ondernemen om op een positieve manier aan die toekomst te werken,
  3. Het van groot belang is dat we de samenwerking nog beter vorm en inhoud kunnen geven.

Wij verwachten dat de VR haar vergadering van 27 juni 2020 kan afsluiten met concrete resultaten voor de volgende vragen:

  1. Is de huidige vorm van de mannenkoorzang (KNZV) voldoende toekomstbestendig of moeten we meer openstaan voor andere vormen van mannenkoorzang?
  2. Welke activiteiten moeten er worden ondernomen om op een positieve manier naar de toekomst te kunnen kijken?
  3. Welke vormen van samenwerking passen daar het beste bij?
  4. Is de huidige vorm van de mannenkoorzang (KNZV) toekomstbestendig?

Als we de vraag stellen waarom iemand lid is van een mannenkoor, komen er diverse antwoorden. Antwoorden die veel voorkomen zijn:

  • het genieten van het samen zingen en de ‘sound’ van een mannenkoor,
  • het samen toewerken naar een resultaat in de vorm van een mooi concert,
  • de kameraadschap en de uit koor voortkomende vriendschappen,
  • het informele samenzijn en het informeel samen zingen.

Ondanks deze positieve ervaringen zien we dat de mannenkoorwereld vergrijst (de gemiddelde leeftijd van mannenkoren ligt vaak boven de 70) en dat het aantal zangers in een mannenkoor afneemt. Kunnen we dit tij nog keren?

  1. Wat moeten we doen om op een positieve manier naar de toekomst te kunnen kijken?

Er van uitgaande dat er op de 1e vraag een positief antwoord is gegeven, is het nu zaak om te inventariseren wat het KNZV kan doen om:

  1. verenigingen en de aangesloten koren binnenboord te houden en
  2. zowel het aantal mannenkoren als individuele leden te versterken.

Te denken valt daarbij aan:

  1. Het organiseren van een mannenkorenfestival met de daaraan verbonden publiciteit (actie is reeds in gang gezet),
  2. Landelijke PR campagne,
  3. Contacten aangaan met korenorganisaties waar jonge mannen zingen en deze contacten uitbouwen,
  4. Good practices inventariseren en actief delen
  5. Met dirigenten[1] over de toekomst gaan praten.
  6. Bovenstaande opsomming is niet limitatief en zeker niet allesomvattend. Daarvoor vragen we ook aan de VR+ om ideeën en voorstellen aan te dragen. Hierbij zou er ook gekeken moeten worden naar wat er op landelijk niveau gedaan zou moeten worden en wat door de regionale verenigingen kan worden opgepakt. Wij streven naar een paar acties waarmee in de tweede helft van 2020 een start kan worden gemaakt.
  1. Welke vormen van samenwerking passen hier dan het beste bij

Het KNZV richt zich nu voornamelijk op het ‘Zingen Zonder Zorgen’. Landelijk worden er afspraken gemaakt over BUMA (FEMU) en verzekeringen. Hiermee worden verenigingen en aangesloten koren ontzorgd. Daarnaast heeft het KNZV een bibliotheek met 3.700 titels op het gebied van mannenkoorzang en worden speldjes, oorkondes en muziekbonnen bij jubilea van de koorzangers en van de koren verstrekt. Daarnaast moet de KNZV (regio’s) er zijn voor de traditionele mannenkoren die op “omvallen” staan. Voor deze koren is ontzorgen erg belangrijk en dat hebben zij verdiend.

Het KNZV beschikt niet over een servicebureau met betaalde krachten maar werkt louter met vrijwilligers. De secretaris van het KNZV en de secretarissen van de regio’s zijn altijd voor vragen bereikbaar ook ‘s avonds.

Om bovenstaande vast te houden en ruimte te maken om actiepunten te realiseren moeten de beschikbare vrijwilligersuren zo optimaal mogelijk te worden ingezet. Daarnaast moet een doorstroming binnen de verenigingen en de aangesloten koren ook nog leiden tot de uitbreiding van het aantal vrijwilligers. Het delen van de werklast vereist een intensiever gebruik van de vormen van samenwerking die er al zijn, maar mogelijk ook nieuwe vormen.

De verschillende ervaringen die we in dit kader opdoen in deze tijd van de corona uitbraak zijn wellicht een welkome aanvullingen voor toekomstig gebruik. 

Tot Slot

Bij de voorbereiding van de a.s. VR+ van 27 juni heeft het AB stevig gediscussieerd of we het met u over een andere organisatievorm van de KNZV zouden moeten hebben (zie bijlage 1). Besloten is om dat niet te doen. Tijd investeren in een andere organisatievorm betekent een tijd- en energierovend traject van statutenwijzing en alles wat daarmee samenhangt. Het AB wil juist meer energie steken in het samen met de VR toekomstbestendig maken van de mannenkoorzang.  

We hopen in de VR+ van 27 juni a.s. zo veel mogelijk bestuursleden van de vier regionale verenigingen te mogen ontmoeten.

Wim Zoet (Midden Nederland)

Koos van Herk (Holland)

Harry van der Mark (Noord Oost)

Vacature (Limburg)

Bijlage 1: Overzicht discussies KNZV en huidige situatie 

Overzicht discussies organisatie KNZV

In de statuten (d.d. 02-08-2007) van de vereniging Koninklijk Nederlands Zangersverbond is als doel vastgelegd:

De bevordering van de beoefening, veredeling en verbreiding van de koorzang in het algemeen en van alle vormen van mannenkoorzang in het bijzonder.

Het KNZV tracht dit doel te bereiken door de uitvoering van een door de VR vastgesteld pakket van diensten en activiteiten ten nutte en ter ondersteuning van de bij hem aangesloten leden (thans de vier regionale Verenigingen).

De afgelopen jaren zijn er diverse voorstellen geweest om de organisatie van het KNZV te veranderen.  Zoals:

In 2015: Het KNZV verandert van Koers

In 2017: Rapport/voorstel Taskforce

In 2019: Opheffen Verenigingsraad

De voorstellen waren er op gericht om:

  • De bestuurskracht en daadkracht van het AB te vergroten.
  • De discrepantie tussen het AB en de VR te verminderen
  • De interne en externe communicatie tussen de bestuursniveaus te versterken
  • De zichtbaarheid en herkenbaarheid van het KNZV te vergroten
  • Het aantal verenigingen terug te brengen naar 2 (Noord – en Zuid Nederland) en als stip op de horizon naar 1 krachtdadige landelijke vereniging.

Het was echter nog te vroeg voor de regionale verenigingen om te reorganiseren. Zij waren er op dat moment nog niet aan toe. Bovendien willen de verenigingen hun eigen tempo bepalen.

Huidige situatie:

Na het opheffen van de vereniging Brabant- Zeeland per 31 december 2019 bestaat het AB nog slechts uit 4 bestuursleden. De bestuurskracht  en daadkracht is verder afgenomen.

Per 1 januari 2020 heeft het KNZV nog 172 koren met 7.108 zangers. Na de opheffing van Brabant-Zeeland zijn er nog vier KNZV verenigingen:

  1. Holland: De aangesloten koren hebben zich uitgesproken om als KNZV door te gaan, maar het aantal koren van 23 bereikt spoedig het kritieke aantal van 20. Dit in verband met het omslaan van de organisatiekosten van de vereniging Holland.
  2. Midden Nederland: Zij staan dit jaar voor de keuze de vereniging op te heffen of in afgeslankte vorm door te gaan als de bestuursarmoede niet opgelost wordt. (thans 53 koren)
  3. Noord-Oost: Wenst als KNZV door te gaan (thans 32 koren)
  4. Limburg: Wenst in ieder geval tot en met 2021 als KNZV door te gaan. (thans 64 koren) 

Bijlage 2: Meerwaarde KNZV 

Overkoepelende zaken als BUMA, FEMU, Verzekeringen etc. moeten zonder zorgen voor de individuele koren worden afgeregeld tegen een zo voordelig mogelijk tarief. Dit kan bij iedere zangersbond in Nederland. De KNZV heeft echter daarnaast nog de nodige meerwaarde:

  1. Het KNZV beschikt over een bibliotheek specifiek voor de mannenkoorzang met ruim 3.700 titels waarvan er 530 vrij te downloaden zijn, omdat het KNZV hiervan de rechten heeft afgekocht. Voor het uitlenen van stukken worden geen administratiekosten en geen leenrechten door berekend.
  2. Het KNZV organiseert landelijke en regionale concoursen en festivals specifiek voor mannenkoren.
  3. Het KNZV beschikt niet over een servicebureau met betaalde krachten maar werkt louter met vrijwilligers. De kosten daarvan hoeven dus niet te worden omgeslagen, waardoor de contributie van het KNZV lager uitvalt dan de contributies van de traditionele bonden als KBZON en KCZB.
  4. De secretaris van het KNZV en de secretarissen van de regio’s zijn altijd voor vragen bereikbaar ook ‘s avonds. Vragen en antwoorden worden vaak eerst onderling teruggekoppeld, zodat de klant optimaal bediend wordt. Het is daarom een voordeel dat regio’s problemen en ervaringen met elkaar uitwisselen.
  5. Het KNZV verstrekt speldjes en oorkondes en muziekbonnen bij jubilea van de koorzangers en van de koren.
  6. Contacten tussen koren onderling op regionale- en rayonbijeenkomsten
  7. De eigenheid van de mannenkoorzang is bij het KNZV geborgd. 

Bijlage 3: Wat krijgen KNZV koren voor hun contributie? 

Wat krijgen de koren van het KNZV voor hun contributie (tussen haakjes de kosten per koorlid per jaar conform de begroting van 2020):

  • Buma rechten worden collectief afgekocht via lidmaatschap van Koornetwerk Nederland (thans 3,18 per koorlid per jaar).

Koren kunnen individueel lid worden van de Buma, maar dat kost aanzienlijk meer.

Dan missen zij het schaalvoordeel en de extra korting van 30%

  • Lidmaatschap bij Koornetwerk Nederland (KNN) (thans 0,25 per klpj)

KNN verbindt de koorwerelden in Nederland en zet zich in voor verbetering van de cultuursector in Nederland.

  • Collectieve verzekering Aansprakelijkheid bedrijven (thans 0,54 per klpj)
  • Collectieve verzekering Brand en Inventaris (thans 0,77 per klpj)
  • Collectieve verzekering Bestuurdersaansprakelijkheid (thans 0,82 per klpj)
  • Facultatieve evenementenverzekering inclusief dirigentenverzekering. Dit wordt afzonderlijk in rekening gebracht.
  • Licentie FEMU (additioneel kopiëren en digitaal beheer van bladmuziek). Het KNZV profiteert van schaalkortingen en modulaire kortingen) en neemt de kosten voor 2020 (1,82 (incl. btw) per koorlid per jaar) voor eigen rekening (ten laste van de reserve). Een individueel (ongebonden) koor betaalt voor een licentie 3,92 (incl. btw) per koorlid per jaar.
  • Gebruikmaking van de bibliotheek van het KNZV (thans 0,25 per klpj). Dit ter dekking van de huur van de bibliotheek. Zoals eerder vermeld worden er geen administratiekosten en leenrechten in rekening gebracht.
  • Regionale en landelijke evenementen zoals concoursen, festivals en korendagen voor mannenkoren (met eventuele beoordeling en advies), inspiratiedagen, repertoiredagen etc. en adviezen waaronder fiscale adviezen, adviezen aan koren over te volgen muzikaal beleid, adviezen over ledenwerving en imagoverbetering etc. Voor dekking van de organisatiekosten brengt het KNZV 0,69 per klpj in rekening.

De landelijke contributie bedraagt derhalve 6,50 per koorlid per jaar. Drie van de vier regionale verenigingen rekenen (in 2020) 3,50 per koorlid per jaar voor de dekking van hun organisatiekosten, zodat de totale contributie van het KNZV neer komt op 10,00 euro per koorlid per jaar.

  • Landelijke en regionale nieuwsbrieven.
  • Een kennisbank met adviezen en notities

Wat krijgen zij o.a. niet:

  • In verband met de geringe belangstelling de afgelopen jaren zullen er geen bondsdagen meer worden georganiseerd. Presentaties zullen zoveel mogelijk digitaal worden verspreid.
  • Verloning van solisten en artiesten. Binnen het KNZV wordt hier nagenoeg geen gebruik van gemaakt. Slechts een paar grotere mannenkoren passen dit toe en hebben inmiddels zelf voldoende expertise of maken gebruik van een impresariaat. Bovendien kunnen de koren dit inhuren bij KBZON of KCZB.
  • De regionale verenigingen kunnen wel informatie hierover verstrekken.
  • Dit geschiedt wel op regionaal niveau.
  • Korting op Zing-Magazine 

[1] Hierbij wordt gedacht aan: *dirigenten van succesvolle koren die bevraagd worden naar hun succesfactoren, *dirigenten van vernieuwende mannenkoor organisaties zoals Koorbazen, Boys Keep on Singing